احادیث موضوعی : روزه

1- پايه هاى اسلام

امام باقر علیه السلام فرمودند:

بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزكاة و الحج و الصوم و الولايه؛

اسلام بر پنج چيز استوار است، برنماز و زكات حج و روزه و ولايت (رهبرى اسلامى).

(فروع كافى، ج 4 ص 62، ح 1)

2- فلسفه روزه

امام صادق عليه السلام فرمود:

انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير؛

خداوند روزه را واجب كرده تا بدين وسيله دارا و ندار (غنى و فقير) مساوى گردند.

(من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 43، ح 1)

3- روزه آزمون اخلاص

امام على عليه السلام فرمود:

فرض الله ... الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق‏؛

خداوند روزه را واجب كرد تا به وسيله آن اخلاص خلق را بيازمايد.

(نهج البلاغه، حكمت 252)

4- روزه ياد آور قيامت

امام رضا عليه السلام فرمود:

انما امروا بالصوم لكى يعرفوا الم الجوع و العطش فيستدلوا على فقر الاخر؛

مردم به انجام روزه امر شده اند تا درد گرسنگى و تشنگى را بفهمند و به واسطه آن فقر و بيچارگى آخرت را بيابند.

(وسائل الشيعه، ج 4 ص 4 ح 5 علل الشرايع، ص 10)

5- روزه زكات بدن

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

لكل شيئى زكاة و زكاة الابدان الصيام؛

براى هر چيزى زكاتى است و زكات بدنها روزه است.

(الكافى، ج 4، ص 62، ح 3)

6- روزه سپر آتش

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

الصوم جنة من النار؛

روزه سپر آتش (جهنم) است. «يعنى بواسطه روزه گرفتن انسان از آتش جهنم در امان خواهد بود.»

(الكافى، ج 4، ص 162)

7- اهميت روزه

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

الصوم فى الحر جهاد؛

روزه گرفتن در گرما، جهاد است.

(بحار الانوار، ج 96، ص 257)

8- روزه نفس

اميرالمومنان على عليه السلام فرمود:

صوم النفس عن لذات الدنيا انفع الصيام؛

روزه نفس از لذتهاى دنيوى سودمندترين روزه‏هاست.

(غرر الحكم، ج 1، ص 416، ح 64)

9- روزه واقعى

امام على عليه السلام فرمود:

الصيام اجتناب المحارم كما يمتنع الرجل من الطعام و الشراب؛

روزه پرهيز از حرامها است همچنانكه شخص از خوردنى و نوشيدنى پرهيز مى‏كند.

(بحار الانوار، ج 93، ص 249)

10- برترين روزه

امام على عليه السلام فرمود:

صوم القلب خير من صيام اللسان و صوم اللسان خير من صيام البطن؛

روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شكم است.

(غرر الحكم، ج 1، ص 417، ح 80)

11- روزه چشم و گوش

امام صادق عليه السلام فرمود:

اذا صمت فليصم سمعك و بصرك و شعرك و جلدك؛

آنگاه كه روزه مى‏گيرى بايد چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه‏دار باشند.«يعنى از گناهان پرهيز كند.»

(الكافى ج 4 ص 87، ح 1)

12- روزه اعضا و جوارح

حضرت زهرا عليها السلام فرمود:

ما يصنع الصائم بصيامه اذا لم يصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه؛

روزه‏دارى كه زبان و گوش و چشم و جوارح خود را حفظ نكرده روزه‏اش به چه كارش خواهد آمد.

(بحار، ج 93 ص 295)

13- روزه ناقص

امام باقر عليه السلام فرمود:

لا صيام لمن عصى الامام و لا صيام لعبد ابق حتى يرجع و لا صيام لامراة ناشزة حتى تتوب و لاصيام لولد عاق حتى يبر؛

روزه اين افراد كامل نيست:

1 - كسى كه امام (رهبر) را نافرمانى كند.

2 - بنده فرارى تا زمانى كه برگردد.

3 - زنى كه اطاعت شوهر نكرده تا اينكه توبه كند.

4 - فرزندى كه نافرمان شده تا اينكه فرمانبردار شود.

(بحار الانوار ج 93، ص 295)

14- روزه بى ارزش

امام على عليه السلام فرمود:

كم من صائم ليس له من صيامه الا الجوع و الظما و كم من قائم ليس له من قيامه الا السهر و العناء.

چه بسا روزه‏دارى كه از روزه‏اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‏اى ندارد و چه بسا شب زنده‏دارى كه از نمازش جز بيخوابى و سختى سودى نمى‏برد.

(نهج البلاغه، حكمت 145)

15- روزه و صبر

امام صادق عليه السلام فرمود:

«واستعينوا بالصبر و الصلوة‏» قال: الصبر الصوم.

خداوند عزو جل كه فرموده است: از صبر و نماز كمك بگيريد، صبر، روزه است.

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 298، ح 3)

16- روزه و صدقه

امام صادق عليه السلام فرمود:

صدقه درهم افضل من صيام يوم.

يك درهم صدقه دادن از يك روز روزه مستحبى برتر و والاتر است.

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 218، ح 6)

17- پاداش روزه

رسول خدا فرمود خداى تعالى فرموده است:

الصوم لى و انا اجزى به؛

روزه براى من است و من پاداش آن را مى‏دهم.

(وسائل الشيعه، ج 7، ص 294، ح 15 و 16 ; 27 و 30)

18- جرعه نوشان بهشت

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

من منعه الصوم من طعام يشتهيه كان حقا على الله ان يطعمه من طعام الجنة و يسقيه من شرابها؛

كسى كه روزه او را از غذاهاى مورد علاقه‏اش باز دارد برخداست كه به او از غذاهاى بهشتى بخورانند و از شرابهاى بهشتى به او بنوشاند.

(بحار الانوار، ج 93، ص 331)

19- خوشا بحال روزه داران

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

طوبى لمن ظما او جاع لله اولئك الذين يشبعون يوم القيامة؛

خوشا بحال كسانى كه براى خدا گرسنه و تشنه شده‏اند اينان در روز قيامت سير مى‏شوند.

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 299، ح‏2)

20- شادى روزه دار

امام صادق عليه السلام:

للصائم فرحتان فرحة عند افطاره و فرحة عند لقاء ربه؛

براى روزه دار دو سرور و خوشحالى است:

1 - هنگام افطار 2 - هنگام لقاء پروردگار (وقت مردن و در قيامت)

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 290 و 294 ح‏6 و 26)

21- بهشت و باب روزه‏داران

رسول خدا صلى الله عليه و آله:

ان للجنة بابا يدعى الريان لا يدخل منه الا الصائمون.

براى بهشت درى است‏بنام (ريان) كه از آن فقط روزه داران وارد مى‏شوند.

(وسائل الشيعه، ج 7، ص 295، ح‏31 _ معانى الاخبار، ص 116)

22- دعاى روزه‏داران

امام موسی كاظم عليه السلام:

دعوة الصائم تستجاب عند افطاره؛

دعاى شخص روزه‏دار هنگام افطار مستجاب مى‏شود.

(بحار الانوار ج 92 ص 255 ح 33)

23- بهار مومنان

رسول خدا صلى الله عليه و آله:

الشتاء ربيع المومن يطول فيه ليله فيستعين به على قيامه و يقصر فيه نهاره فيستعين به على صيامه؛

زمستان بهار مومن است از شبهاى طولانى‏اش براى شب زنده‏دارى واز روزهاى كوتاهش براى روزه دارى بهره مى‏گيرد.

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 302، ح 3)

24- روزه مستحبى

امام صادق عليه السلام:

من جاء بالحسنة فله عشر امثالها من ذلك صيام ثلاثة ايام من كل شهر؛

هر كس كار نيكى انجام دهد ده برابر آن پاداش دارد و از جمله آنها سه روز روزه در هر ماه است.

(وسائل الشيعه، ج 7، ص 313، ح 33)

25- روزه ماه رجب

امام كاظم عليه السلام:

رجب نهر فى الجنه اشد بياضا من اللبن و احلى من العسل فمن صام يوما من رجب سقاه الله من ذلك النهر؛

رجب نام نهرى است در بهشت از شير سفيدتر و از عسل شيرين‏تر هركس يك روز از ماه رجب را روزه بگيرد خداوند از آن نهر به او مى‏نوشاند.

(من لا يحضره الفقيه ج 2 ص 56 ح 2 _ وسائل الشيعه ج 7 ص 350 ح 3)

26- روزه ماه شعبان

امام صادق عليه السلام:

من صام ثلاثة ايام من اخر شعبان و وصلها بشهر رمضان كتب الله له صوم شهرين متتابعين؛

هر كس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگيرد و به روزه ماه رمضان وصل كند خداوند ثواب روزه دو ماه پى در پى را برايش محسوب مى‏كند.

(وسائل الشيعه ج 7 ص 375،ح 22)

27- افطارى دادن(1)

امام صادق عليه السلام:

من فطر صائما فله مثل اجره؛

هر كس روزه دارى را افطار دهد، براى او هم مثل اجر روزه دار است.

(الكافى، ج 4 ص 68، ح 1)

28- افطارى دادن (2)

امام كاظم عليه السلام:

فطرك اخاك الصائم خير من صيامك؛

افطارى دادن به برادر روزه دارت از گرفتن روزه (مستحبى) بهتر است.

(الكافى، ج 4 ص 68، ح 2)

29- روزه خوارى

امام صادق عليه السلام فرمودند:

من افطر يوما من شهر رمضان خرج روح الايمان منه؛

هر كس يك روز ماه رمضان را (بدون عذر)، بخورد - روح ايمان از او جدا مى‏شود

(وسائل الشيعه، ج 7 ص 181، ح 4 و 5 _ من لا يحضره الفقيه ج 2 ص 73، ح 9)

30- دری از بهشت مخصوص روزه داران

رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند:

اِنَّ لِلجَنَّةِ بابا يُدعى اَلرَّيّانَ لايَدخُلُ مِنهُ اِلاّ الصّائِمونَ؛

بهشت را درى است كه ريّان ناميده مى شود از آن در، جز روزه داران وارد نشوند.

(معانى الأخبار، ص 409)

31- روزه و سلامتی

رسول خدا صلى الله عليه و آله:

صوموا تَصِحّوا؛

روزه بگيريد تا تندرست باشيد.

(نهج الفصاحه، ح 1854)

32- اطعام روزه دار و حوض کوثر

رسول خدا صلى الله عليه و آله:

مَن اَشبَعَ صائما سَقاهُ اللّه مِن حَوضى شَربَةً لايَظمَأُ بَعدَها؛

هر كس روزه دارى را سير نمايد، خداوند از حوض (كوثر) من شربتى نصيب او خواهد كرد كه پس از آن هرگز تشنه نشود.

(دعائم الإسلام، ج1، ص269)

33- دعای افطار

رسول خدا صلى الله عليه و آله:

اَللّهُمَّ لَكَ صُمنا وَعلى رِزقِكَ اَفطَرنا فَتَقَبَّلهُ مِنّا ذَهَبَ الظَّماءُ وَابتَلَّتِ العُروقُ وَبَقِىَ الاَجرُ؛

بار خدايا براى تو روزه گرفتيم و با روزى تو افطار مى كنيم پس آن را از ما بپذير، تشنگى رفت و رگها شاداب شد و پاداش ماند.

(كافى، ج4، ص95، ح1)

34- روزه حقیقی

امام على عليه السلام :

لَيسَ الصَّومُ الاِمساكَ عَنِ المَكَلِ وَالمَشرَبِ، الصَّومُ الاِمساكُ عَن كُلِّ مايَكرَهُهُ اللّه سُبحانَه؛

روزه امساك از خوردن وآشاميدن نيست بلكه روزه،خوددارى ازتمامى چيزهايى است كه خداوندسبحان آنهارا بدمى داند.

(شرح نهج البلاغه، ج20، ص299، ح417)

35- خواب و سکوت روزه دار هم عبادت است

امام على عليه السلام :

نَومُ الصائِم عِبادَةٌ وَصَمتُهُ تَسبيحٌ وَدُعاؤُهُ مُستَجابٌ وَعَمَلُهُ مُضاعَفٌ. اِنَّ للصائِمِ عِندَ اِفطارِهِ دَعوَةً لاتُرَدُّ؛

خواب روزه دار عبادت ، سكوت او تسبيح ، دعايش پذيرفته و عملش دو چندان است. دعاى روزه دار به هنگام افطار از درگاه خدا رد نمی شود.

(الدعوات للراوندى، ص 27)

36- علت روزه داری

امام صادق عليه السلام :

اَمّا العِلَّةُ فِى الصِّيامِ لِيَستَوِىَ بِهِ الغَنىُّ وَالفَقيرُ وذلِكَ لأِنَّ الغَنىَّ لَم يَكُن لِيَجِدَ مَسَّ الجُوعِ فَيَرحَمَ الفَقيرَ لاَِنَّ الغَنىُّ كُلَّما اَرادَ شَيئا قَدَرَ عَلَيهِ... ؛

علت روزه گرفتن آن است كه به سبب آن ثروتمند و فقير برابر شوند زيرا ثروتمند گرسنگى را احساس نكرده تا به فقير رحم كند چرا كه ثروتمند هرگاه چيزى بخواهد مى تواند فراهم كند...

(بحارالأنوار، ج96، ص371، ح53)

37- روزه سپری مقابل آتش

امام صادق عليه السلام :

اَلصَّومُ جُنَّةٌ مِن آفاتِ الدُّنيا وَحِجابٌ مِن عَذابِ الآخِرَةِ؛

روزه سپرى است از آفت هاى دنيا و پرده اى است از عذاب آخرت.

(مستدرك الوسائل، ج7، ص369، ح8441)

38- شباهت روزه با دهان

امام صادق عليه السلام :

اَلصَّومُ فَوهٌ لايَتَكَلَّمُ اِلاّ بِالخَيرِ؛

روزه دارى (در حكم) دهانى است كه جز به خير سخن نگويد.

(بحارالأنوار، ج96، ص325، ح15)

39- پذیرفته نشدن روزه درصورت ترک نماز جمعه

پيامبر صلى الله عليه و آله:

اِعلَموا اَنَّ اللّه تعالى قَد فَرَضَ عَلَيكُم الجُمُعَةَ فَمَن تَرَكَها فى حَياتى وَ بَعدَ مَماتى وَ لَهُم اِمامٌ عادِلٌ اِستِخفافا بِها وَ جُحودا لَها فَلا جَمَعَ اللّه شَملَهُ وَ لا بارَكَ لَهُ فى اَمرِهِ اَلا وَ لا صَلاةَ لَهُ اَلا وَ لا زَكاةَ لَهُ اَلا وَ لا حَجَّ لَهُ اَلا وَ لا صَومَ لَهُ اَلا وَ لا بَرَكَةَ لَهُ حَتّى يَتوبَ؛

بدانيد كه خداوند متعال نماز جمعه را بر شما واجب ساخته است پس آنان كه در زندگى و پس از مرگ من، از روى سبك شمردن و يا انكار، آن را ترك كنند، با وجود اين كه پيشواى عادلى دارند، خداوند وحدتشان نبخشد و در كارشان بركت ندهد، آگاه باشيد نه زكات، نه نماز، نه حج و نه روزه آنان پذيرفته است. بدانيد كه زندگى آنان بركتى نخواهد داشت، مگر توبه كنند.

(عوالى اللالى، ج 2، ص 54، ح 146)

40- اصلاح میان مردم برتر از روزه

پيامبر صلى الله عليه و آله:

اَلا اُخبِرُكُم بِاَفضَلَ مِن دَرَجَةِ الصّيامِ وَ الصَّلاةِ وَ الصَّدَقَةِ؟ صَلاحُ ذاتِ البَينِ، فَاِنَّ فَسادَ ذاتِ البَينِ هِىَ الحالِقَةُ؛

آيا به چيزى با فضيلت تر از نماز و روزه و صدقه (زكات) آگاهتان نكنم؟ و آن اصلاح ميان مردم است، زيرا تيره شدن رابطه بين مردم ريشه كن كننده دين است.

(نهج الفصاحه، ح 458)